Toenemende diversiteit en een gebrek aan studiesucces

DiversiteitFoto: Klari Janne Polder

Onderwijskundige dr. Klari Janne Polder schreef onderstaand verslag naar aanleiding van het jaarcongres van de Vereniging van Hogescholen op 21 april 2016 met als thema ‘Grenze(n)loos opleiden. Diversiteit en mondialisering in het hbo.’

Hogescholen zoeken naar het juiste antwoord om met diversiteit om te gaan

Het studiesucces van studenten kan over de gehele linie worden verbeterd. Vooral bij mannelijke, niet-westerse allochtone studenten blijft het studiesucces in het hbo ver achter. Wat is het antwoord van uw onderwijsinstelling op een toenemende diversiteit en een gebrek aan studiesucces? Klari Janne Polder kan een evaluatie uitvoeren op basis van door uw eigen instelling verzamelde in-, door- en uitstroomcijfers. Zij kan u adviseren over de inrichting van uw monitoring om resultaten met betrekking tot diversiteit en studiesucces inzichtelijk te maken. Zij heeft kennis van ‘evidence based’ studiesuccesbevorderende factoren. Zij kan argumenten aandragen voor de koers van uw strategische beleid en een effectievere aanpak.

Het hbo moet weer emancipatiemonitor worden

Op 21 april 2016 hield de Vereniging Hogescholen haar jaarcongres met als thema ‘Grenze(n)loos opleiden. Diversiteit en mondialisering in het hbo.’ Hugo de Jonge, wethouder voor Onderwijs, Jeugd en Zorg, ziet Rotterdam met 174 nationaliteiten als een internationale stad van aankomst. Talenten tot ontwikkeling brengen is daarom niet alleen een opdracht voor het voortgezet onderwijs en het mbo, maar ook voor het hbo. Hij heeft reden tot zorg, nu het hbo hapert als emancipatiemotor. Er is een dalend percentage studenten dat een hbo-diploma haalt. “Dit is een harde en ongemakkelijke werkelijkheid. We kunnen dit niet maken voor onze samenleving.” Hij riep in het bijzonder de Hogeschool Rotterdam en de Vereniging Hogescholen op de oorzaken te achterhalen. Hij wees onder meer het leenstelsel aan als verklaring. Thom de Graaf, voorzitter van de Vereniging Hogescholen deelt de zorg over ongelijke kansen en gebrek aan studiesucces. Hij pleit voor onorthodoxe maatregelen.

Pleidooi voor onorthodoxe aansluitmogelijkheden naar het hbo

Thom de Graaf illustreert zijn zorg met cijfers. Bij de lichting 2010 is het percentage hbo-gediplomeerden na 5 jaar onder de 50% gezakt. Er zijn grote verschillen tussen groepen studenten. Het meest dramatisch scoren de jongens van niet-westerse afkomst die via het mbo de sprong naar het hbo wagen. De uitval onder hen is na één jaar opgelopen tot 26%. De Graaf pleit voor een brede toegankelijkheid van het hbo voor alle studenten met een onorthodoxe aanpak in de overgang van mbo en havo naar hbo. Hij noemt in het bijzonder de invoering van een ‘Pre-bachelorsfase’ van een half jaar of een jaar. Er zou een schakeljaar moeten komen voor mbo-ers die een hbo-opleiding willen volgen. Ook vindt hij dat er meer mogelijkheden moeten komen voor 6-jarige Havo’s, zodat havisten een extra jaar krijgen voor hun ontwikkeling en voor een soepele overgang naar het hbo. De Graaf vraagt minister Bussemaker op beide speerpunten om meer experimenteerruimte. Hij noemt ook drempels. OCW trekt nog geen middelen uit voor taal aan vluchtelingen zonder status en heeft het stapelen van diploma’s moeilijk gemaakt. De financiële drempel door het studievoorschot maakt het inkomen van ouders voor de kansen van studenten bepalend. Opleidingen “verwitten”. Er zijn slechts 49 studenten van niet-westerse allochtone afkomst uit het mbo in de pabo’s ingestroomd. Maar het verlagen van de kwaliteitseisen is geen oplossing. Werken aan doorlopende leerlijnen is dat wel. De Graaf pleit voor een flexibel stelsel, niet alleen met maatwerkdiploma’s en een schakeljaar, maar ook via Associate Degrees.

Hogeschool Rotterdam verzoekt om experiment met schakeljaar

Het podiumgesprek met gespreksleider Rindert de Groot vond plaats aan de hand van stellingen. Freddy Weima, algemeen directeur EP-Nuffic, een organisatie voor internationalisering die ook vluchtelingen helpt, signaleert dat het thema van diversiteit en ongelijkheid weer op de agenda terug is. Grace Boldewijn (directeur Bocari International; zakenvrouw van het jaar 2002) wil vluchtelingen opleiden in ondernemerschap. Zij pleit ook voor meer keuzevrijheid in vakken. Wilma Franchimon (voorzitter CvB Codarts) vindt een ‘Global Mind Monitor’ een nuttige communicatie-tool omdat het studenten hun attitude helpt te ontdekken. Een belangrijke stelling luidde: “Als het hbo een rol wil spelen in het tegengaan van de segregatie, moeten we een schakeljaar instellen tussen mbo en hbo.” Ron Bormans, voorzitter CvB Hogeschool Rotterdam, wil zijn maatschappelijke verantwoordelijkheid nemen. Mbo-ers moet je gewoon wat meer tijd gunnen. Een diagnostische entreetoets aan de pabo kan uitwijzen wat het niveau is van een aankomende student; een schakeljaar kan uitkomst bieden. Hij vraagt uitdrukkelijk aan minister Bussemaker dit experiment in Rotterdam te laten uitproberen.

Does diversity matter?

‘It matters!’ Zo luidt de conclusie uit een hoorcollege over de hbo-praktijk. Dr. Rick Wolff, Risbo/Erasmus Universiteit Rotterdam, bevestigt met zijn cijfers de grote achterstand in het diplomarendement na vijf jaar van niet-westerse allochtone mannelijke studenten ten opzichte van de snelle autochtone vrouwelijke studenten met een havo-vooropleiding. Succesfactoren zijn vooral het creëren door docenten van een leeromgeving, maar ook betrokken docenten, kleinschaligheid en het opbouwen van sociale netwerken en sociaal kapitaal. Uit het onderzoek van dr. Machteld de Jong, Inholland, blijkt dat studenten dominante, vaak stereotype opvattingen en hardnekkige beelden van en over elkaar hebben. Veel niet-westerse allochtone studenten hebben ervaringen met discriminatie en uitsluiting en worden gehinderd door ongelijke kapitaalbronnen, taalachterstanden en handelingsverlegenheid. Een studente en moslima van Inholland, Fatima Benali, vertelt over haar eigen ervaringen. Veel docenten uit het onderzoek van dr. Daniel van Middelkoop, Hogeschool van Amsterdam, die bewust verschil maken, doen dat vanuit een deficiëntiegedachte. Hij komt tot de conclusie dat docenten in het onderwijs rekening moeten houden met diversiteit om met studenten op verschillende manieren naar hetzelfde eindniveau toe te werken.

Nabeschouwing

Duidelijk is dat er niet één juist antwoord van onderwijsinstellingen bestaat om problemen met diversiteit en studiesucces het hoofd te bieden. Uit de Monitor Beleidsmaatregelen kan overigens het effect van het studievoorschot niet onomstotelijk worden vastgesteld. Voor een duidelijke trend is het nog te vroeg. Er zijn meerdere, waarschijnlijke oorzaken te adresseren. Wachten tot het parlement nieuwe maatregelen aanneemt, is geen optie. Wat kunt u nu al doen?

  • Lokale en regionale samenwerking tussen instellingen voor vo/mbo en hbo versoepelt de overgangen tussen de stelsels.
  • Beleid en praktijk van hogescholen moeten nog meer dan voorheen gericht zijn op een intensivering van de integratie van alle studenten.
  • Strategisch beleid leidt waarschijnlijk pas tot een effectievere aanpak met resultaten als dat stoelt op kennis van ‘evidence based’ studiesuccesbevorderende factoren.
  • Docenten aan hogescholen vervullen een cruciale rol in het opleiden en begeleiden van alle studenten. Het gaat erom hoe hun didactische aanpak inspeelt op diversiteit. Slagen zij erin hun vooroordelen te neutraliseren in de lespraktijk?
  • Docenten hebben ook een verantwoordelijkheid in het signaleren van radicaliserende studenten. De onderwijsinstelling moet zorgen voor maatregelen tot deradicalisering. Sociale veiligheid is een randvoorwaarde om te kunnen leren.
  • Monitoring van in-, door- en uitstroomcijfers aan uw instelling vergroot het inzicht in resultaten.

Onderzoek naar al deze aspecten kan de beleidsvorming en de praktijk versterken.


Sites met meer informatie over diversiteit en studiesucces:
Verslag van het jaarcongres van de Vereniging Hogescholen
Kamerbrief met betrekking tot het studievoorschot en monitorrapportage
De staat van het Onderwijs 2014/2015 – Hoger Onderwijs

Kijk voor meer informatie over dr. Klari Janne Polder op haar website.

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

w

Verbinden met %s